Το 1924, ο Rudolf Steiner όρισε την Ανθρωποσοφία ως “… ένα μονοπάτι γνώσης, το οποίο σκοπεύει να οδηγήσει αυτό που είναι πνευματικό στο ανθρώπινο ον, σε αυτό που είναι πνευματικό στο σύμπαν”. Η Ανθρωποσοφία αποτελεί μια μελέτη του ανθρώπινου όντος, της φύσης και της εξέλιξης μας. Το πρίσμα που μας δίνει ο Rudolf Steiner είναι η άποψη ότι είμαστε πνευματικά όντα που ζουν μια φυσική ύπαρξη. Με αυτή την έννοια, η Ανθρωποσοφία είναι ο απτός δρόμος της εσωτερικής ανάπτυξης και μια πνευματική-επιστημονική μελέτη δια βίου.
Η Ανθρωποσοφία είναι μια πνευματική επιστήμη προσανατολισμένη στον άνθρωπο που αντανακλά και εξετάζει σε βάθος τα θεμελιώδη πνευματικά ερωτήματα της ανθρωπότητας, τις βασικές καλλιτεχνικές μας ανάγκες, την ανάγκη να σχετιστούμε με τον κόσμο από μια επιστημονική νοητική στάση και την ανάγκη να αναπτύξουμε μια σχέση με τον κόσμο σε πλήρη ελευθερία, βασισμένη σε εντελώς ατομικές κρίσεις και διαπιστώσεις.
Μια πιο λεπτομερής περιγραφή θα μπορούσε ενδεχομένως να υποδείξει τέσσερις βασικές πτυχές και επίπεδα της Ανθρωποσοφίας:
1. Η Ανθρωποσοφία είναι μια πνευματική επιστήμη, που αναπτύχθηκε κυρίως από τον Rudolf Steiner (1861-1925) στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε από τη Φιλοσοφία της Ελευθερίας, που αποτελεί τον πυρήνα της Ανθρωποσοφίας.
2. Πρόκειται για ένα μονοπάτι γνώσης ή πνευματικής έρευνας, που αναπτύχθηκε με βάση την ευρωπαϊκή ιδεαλιστική φιλοσοφία, η οποία έχει τις ρίζες της στις φιλοσοφίες του Αριστοτέλη, του Πλάτωνα και του Θωμά Ακινάτη. Ορίζεται πρωτίστως από τη μέθοδο της έρευνας και δευτερευόντως από τις πιθανές γνώσεις ή εμπειρίες στις οποίες αυτή οδηγεί.
Από αυτή την άποψη, η Ανθρωποσοφία μπορεί επίσης να ονομαστεί Πνευματική Επιστήμη. Ως τέτοια, αποτελεί μια προσπάθεια να αναπτυχθεί όχι μόνο μια φυσική επιστημονική, αλλά και μια πνευματική επιστημονική έρευνα στη βάση της ιδεαλιστικής παράδοσης, στο πνεύμα των ιστορικών προσπαθειών, που οδήγησαν στην ανάπτυξη της σύγχρονης επιστήμης.
Σε αυτή τη βάση, η Ανθρωποσοφία προσπαθεί να γεφυρώσει τα χάσματα που έχουν αναπτυχθεί από τον Μεσαίωνα, μεταξύ των επιστημών, των τεχνών και των πνευματικών αναζητήσεων του ανθρώπου, ως των τριών κύριων τομέων του ανθρώπινου πολιτισμού, και να οικοδομήσει τα θεμέλια για τη σύνθεσή τους στο μέλλον.
Ο κεντρικός οργανισμός για την καλλιέργεια αυτού του έργου σε σχέση με την Ανθρωποσοφία είναι η Σχολή Πνευματικής Επιστήμης, που έχει έδρα της το Goetheanum στο Dornach της Ελβετίας.
3. Η Ανθρωποσοφία αποτελεί επίσης μια ώθηση για την καλλιέργεια της ζωής της ψυχής στο άτομο και στην ανθρώπινη κοινωνία, που σημαίνει μεταξύ άλλων την καλλιέργεια του σεβασμού και του ενδιαφέροντος για τους άλλους, σε μια καθαρά ανθρώπινη βάση, ανεξάρτητα από την καταγωγή και τις απόψεις τους.
Η κύρια οργάνωση γι’ αυτό είναι η Ανθρωποσοφική Κοινότητα, η οποία υφίσταται σε παγκόσμια μορφή, ως εθνικές Ανθρωποσοφικές Κοινότητες και ως ομάδες που σχηματίζονται με βάση το αντικείμενο τους.
4. Ενώ έχει τις ρίζες της στη Φιλοσοφία της Ελευθερίας, που αναπτύχθηκε ως μέθοδος πνευματικής έρευνας και ως ώθηση για την καλλιέργεια ενός καθαρά ανθρώπινου ενδιαφέροντος για τους άλλους ανθρώπους, έχει επίσης πιθανές πρακτικές προεκτάσεις και ως τέτοια υφίσταται ως εφαρμοσμένη ή πρακτική Ανθρωποσοφία σε διάφορα “θυγατρικά ρεύματα”. Τα πιο ανεπτυγμένα από αυτά τα θυγατρικά ρεύματα της Ανθρωποσοφίας είναι η βιοδυναμική γεωργία, τα σχολεία Waldorf, η ανθρωποσοφική θεραπευτική αγωγή και η ανθρωποσοφική ιατρική.
Ο κύριος οργανισμός που χτίστηκε αρχικά για τη συνεργασία μεταξύ ανθρωποσοφικών οργανώσεων, ιδρυμάτων και εταιρειών είναι η Γενική Ανθρωποσοφική Κοινότητα, που έχει την έδρα της στο Dornach της Ελβετίας.
***
Όλα τα ανθρώπινα όντα πρέπει να αντιμετωπίσουν το καθήκον να θέσουν τις δικές τους κατευθυντήριες γραμμές για ό,τι κάνουν ή σκέφτονται, αν θέλουν να αποφύγουν να παρασυρθούν από όλα όσα ο υλικός κόσμος έχει να προσφέρει. Αυτή είναι η σημασία και η πρόκληση της εποχής μας και συχνά ξυπνά την ανάγκη για μια συνειδητή σχέση με τον πνευματικό κόσμο. Το επίτευγμα της ζωής του Ρούντολφ Στάινερ ήταν να αναπτύξει μια μέθοδο για την απόκτηση γνώσης της πραγματικότητας του πνευματικού κόσμου που να είναι ισοδύναμη με την ακεραιότητα της φυσικής επιστήμης. Η Ανθρωποσοφία, όχι μόνο ενθαρρύνει τα άτομα να αναπτύξουν έναν ανεξάρτητο πνευματικό προσανατολισμό, αλλά παρέχει επίσης ερεθίσματα σε όλα τα πολιτιστικά πεδία. Έχει δώσει τη δυνατότητα σε πολλούς ανθρώπους να ανοίξουν νέους ορίζοντες στο πολιτιστικό τους έργο και στις ιδέες τους. Το έργο που έγινε με βάση την Ανθρωποσοφία στην εκπαίδευση, την ιατρική, τη γεωργία και την αρχιτεκτονική έχει προσελκύσει παγκόσμια προσοχή. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για το τελευταίο τρίτο του 20ου αιώνα, όταν οι πνευματικές ιδέες έγιναν περισσότερο αποδεκτές στο δημόσιο χώρο.
***
Στο τέλος της ζωής του, κατά τη διάρκεια του 1924-25, έχοντας εργαστεί εντατικά για την ανάπτυξη της Ανθρωποσοφίας, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία 23 χρόνια της ζωής του, ο Rudolf Steiner διατύπωσε μια σειρά από “κατευθυντήριες σκέψεις”, προσπαθώντας να συνοψίσει την Ανθρωποσοφία. Από την άποψη αυτή, έκφρασε το εξής:
“Η ανθρωποσοφία είναι μια ατραπός γνώσης, για να καθοδηγήσει το Πνευματικό στον άνθρωπο προς το Πνευματικό στο σύμπαν. Προκύπτει στον άνθρωπο ως ανάγκη που αναβλύζει από τη καρδιά του, τη ζωή του συναισθήματος – και μπορεί να αιτιολογηθεί μόνο στο βαθμό που μπορεί να ικανοποιήσει αυτή την εσωτερική ανάγκη. Αυτός που μπορεί να αναγνωρίσει την Ανθρωποσοφία, είναι εκείνος που μπορεί να βρει σε αυτήν όσα ο ίδιος αισθάνεται ότι θέλει να αναζητήσει εσωτερικά. Επομένως, Ανθρωπόσοφοι μπορεί να είναι μόνο εκείνοι που αισθάνονται ορισμένα ερωτήματα που αφορούν τη φύση του ανθρώπου και του σύμπαντος, ως στοιχειώδη ανάγκη της ζωής, όπως ακριβώς αισθάνεται κανείς την πείνα και τη δίψα”.
~Steiner, Rudolf: Ανθρωποσοφικές κατευθυντήριες σκέψεις
***
“Συχνά τίθεται το ερώτημα πώς η πνευματική επιστήμη ή η Ανθρωποσοφία σχετίζεται με τη θρησκευτική ζωή του ανθρώπου… Λόγω του όλου χαρακτήρα της ανθρωποσοφίας, δεν θα παρέμβει σε κανένα θρησκευτικό δόγμα, στη σφαίρα οποιουδήποτε είδους θρησκευτικής ζωής … Η πνευματική επιστήμη δεν μπορεί ποτέ να εκφράσει την επιθυμία δημιουργίας θρησκείας … Επομένως, δεν μπορεί κανείς να ονομάσει την πνευματική επιστήμη, ως τέτοια, θρησκευτική πίστη. Δεν αποσκοπεί ούτε στη δημιουργία μιας θρησκευτικής πίστης ούτε στην αλλαγή των θρησκευτικών πεποιθήσεων ενός ατόμου. Παρά ταύτα, φαίνεται σαν να ανησυχούν οι άνθρωποι για τη θρησκεία των ανθρωπόσοφων. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για κάτι τέτοιο, επειδή, μέσα στην Ανθρωποσοφική Κοινότητα, φιλοξενείται κάθε είδος θρησκείας, και δεν υπάρχει τίποτα που να εμποδίζει οποιονδήποτε να ακολουθεί τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις όσο πλήρως, ολοκληρωμένα και εντατικά επιθυμεί”.
~Rudolf Steiner, 11 Ιανουαρίου 1916 στο Liestal, Ελβετία – (Gunter Wachsmuth: Life and Work)